«Кулны кулга»: Алабуга инструкторы үзенчәлекле балаларны теш чистартырга, йөрергә һәм үз-үзләренә ышанырга өйрәтә

Үсешендә авыр һәм күптөрле тайпылышлары (ТМНР) булган бала өчен һәр адым — зур җиңү. Һәм шушы дөньяда реаль алгарышка өмет бирүче методикалар аеруча кыйммәт.

Мөмкинлекләре чикле балалар һәм яшүсмерләр өчен «Астра» тернәкләндерү үзәгенең дәвалау физкультурасы (ЛФК) инструкторы Айдар Шәйгалләмов нәкъ шундый ысулларның берсен эшләгән һәм эшендә уңышлы куллана.

— Аның системасы — күнегүләр җыелмасы гына түгел, ә моториканы үстерүне, үз-үзеңне карарга өйрәтүне һәм гаиләне бу процесска актив җәлеп итүне берләштергән бердәм программа, — ди үзәк директоры Галина Калашникова. — Бу уникаль метод. Аның башкалардан төп аермасы — өч юнәлешне комплекслы рәвештә бергә алып баруда.

Беренчедән, бу — тернәкләндерүнең техник чаралары ярдәмендә хәрәкәт күнекмәләрен үстерү. Алга таба әкренләп бару принцибы балага адым саен яңа хәрәкәтләр үзләштерергә мөмкинлек бирә.

Икенче юнәлеш — үз-үзеңне карарга өйрәтү. Әлеге юнәлеш кысаларында тернәкләндерү курсын узучы балалар көнкүреш күнекмәләрен өлешләп үзләштерә. Бу гигиена процедураларын (теш чистарту, юыну), ашау-эчүне (кашык, кружка куллану) һәм киенүне (төймәләрне эләктерү, шнур бәйләү) үз эченә ала. Мөһим деталь: һәр күнекмә микрохәрәкәтләргә бүленә, бу процессны хәтта җитди чикләүләре булган балалар өчен дә аңлаешлы итә.

Тернәкләндерүнең нәтиҗәлелеген саклау өчен ата-аналар белән эшләү мөһим нигез булып тора. Ул кул астындагы чараларны (кер кыстыргычлар, төймәләр, сулы шешәләр) куллану буенча мастер-классларны, өйдәге күнегүләр өчен видеоинструкцияләрне һәм программаны коррекцияләү өчен онлайн консультацияләрне үз эченә ала.

Бу системаның гамәлдә ничек эшләве турында Айдар Шәйгалләмов үзе сөйли:

— Процессны «теш чистарту» күнекмәсе мисалында карыйк. Башлангыч этап — эшне бергәләп башкару: мин баланың кулын тотам («кул кулда» принцибы), хәрәкәтне юнәлтәм, бу вакытта калын саплы махсус щетка кулланыла. Урта этапта бала хәрәкәтне өлешчә мөстәкыйль башкара, ярдәм минималь дәрәҗәдә була, өстәмә рәвештә визуаль ярдәмлекләр — карточкалар кертелә. Тәмамлау этабында тернәкләндерү үтүче бала тешләрен тулысынча мөстәкыйль чистарта. Күнекмә төрле шартларда — үзәктә дә, өйдә дә ныгытыла.

Шундый ук алым таянып йөрүне үзләштерү, мөстәкыйль ашау яки киенү өчен кулланыла.

Әлеге система сәламәтлек үзенчәлекләре булган балаларда тотрыклы уңай үзгәрешләр күрсәтте. Хәрәкәт тестлары мәгълүматларына караганда, тәрбияләнүчеләрнең 80 процентында хәрәкәт координациясе яхшырган, балаларның 65 проценты үз-үзләренә хезмәт күрсәтүнең база күнекмәләрен үзләштергән. 70 процент гаиләдәге ата-аналар ачык инструкцияләр һәм эксперт ярдәменнән соң аларның борчылулары кимүен таный. Сыйфатлы үзгәрешләр аеруча әһәмиятле: элек кашык тотмаган бала мөстәкыйль рәвештә ашый башлый; айлар буе күнегүләр ясаганнан соң, бала терәк белән беренче адымнарын ясый; оекбашларын сала яки эре төймәне үзе эләктерә ала.

— Айдар Шәйгалләмов методикасы ике төп мәсьәләне хәл итә, — дип аңлата Галина Калашникова. — Бала өчен — бәйсезлеккә юл: үзләштерелгән һәр күнекмә мөмкин булганның чикләрен киңәйтә, үз-үзеңне бәяләүне һәм алга таба үсешкә мотивацияне арттыра. Гаилә өчен — парадигма алмашыну: ата-аналар тернәкләндерү процессының актив катнашучыларына әверелә.

− Безнең максат — баланы хәрәкәт итәргә яки мөстәкыйль ашарга өйрәтү генә түгел. Без ул максималь тулы канлы тормыш белән яши алсын өчен шартлар тудырабыз. Ә моның өчен гаиләнең безнең белән бергә эшләве мөһим, — дип ассызыклый Айдар Шәйгалләмов.

Бүген система актив таратыла: ата-аналар өчен онлайн курслар эшләнә, торак киңлекләрен җайлаштыру буенча методик кулланмалар ясала, дәүләт тернәкләндерү үзәкләренә программаны кертү планлаштырыла.

Айдар Шәйгалләмов ысулы — ул җентекле эш, биредә баланың һәр кечкенә адымы зур җиңүгә әверелә. Аның системасы шуны раслый: хәтта иң катлаулы очракларда да гаиләнең эзлеклелеге, профессиональлеге һәм ярдәм итүе тормышны яхшы якка үзгәртергә сәләтле.

Фото: «Астра» тернәкләндерү үзәге.