Алабуга шәһәре хәрби комиссары Николай Битюков: «Электрон повестканы ачмасагыз да, тапшырылган дип санала»

Быел нәрсәләр үзгәрде, кемнәрне армиягә алалар, электрон повесткалар ничек эшли һәм хезмәттән качучыларга нинди штрафлар яный — бу хакта Алабуга шәһәре хәрби комиссары Николай Битюков сөйләде.

— Николай Николаевич, хәрби хезмәткә яңа чакырылучыларны нинди төп үзгәрешләр көтә?
— Быелның төп яңалыгы — армиягә чакыру чараларын ел дәвамында үткәрү тәртибе. Хәзер хәрби комиссариатлар яшьләрне медицина тикшерүенә һәм чакыру комиссиясе утырышларына елның теләсә кайсы вакытында чакыра ала. Әмма егетләрне хезмәт итү урынына озату элеккечә язгы һәм көзге чорда гына башкарыла. Бу хәрби комиссариатларга һәм медицина учреждениеләренә төшкән йөкләнешне тигез бүләргә мөмкинлек бирә.

— 2026 елда армиягә кемнәрне алалар?
— Хәрби хезмәткә 18 яшьтән 30 яшькә кадәрге, запаста булмаган, гамәлдәге кичектерү (отсрочка) хокукы булмаган һәм сәламәтлек торышы буенча яраклы дип табылган ир-егетләр чакырыла. Хезмәт итү срогы үзгәрешсез кала — 12 ай.

— Кемнәрнең хезмәтне кичектерү хокукы бар?
— Закон нигезендә моның өчен нигезләр исемлеге киң. Бу — аккредитацияләнгән уку йортларында көндезге бүлектә уку, сәламәтлек буенча вакытлыча яраксызлык, гаилә хәле (мәсәлән, ике һәм аннан да күбрәк бала, инвалид бала булу яки туганыңны карау зарурлыгы). Шулай ук профильле югары белеме булган һәм аккредитацияләнгән IT-компанияләрдә эшләүче белгечләргә, дәүләт хезмәткәрләренә һәм депутатларга кичектерү бирелә. Сәламәтлек торышы, гаилә яки башка законлы нигезләр буенча армия хезмәтеннән тулысынча азат ителгән гражданнар категорияләре дә бар.

— Быелдан электрон повесткалар хәбәр итүнең төп коралына әйләнде. Бу ничек эшли?
— Дөрес, 2026 елдан электрон повесткалар — армиягә чакыруның төп документы. Повестка реестрда яки «Госуслуги» порталындагы шәхси кабинетта урнаштырылган мизгелдән тапшырылган дип санала. Документ шәхси кабинетта барлыкка килгәннән соң 20 көн эчендә призывник хәрби комиссариатка килергә тиеш. Шуны аңлау мөһим: повестканы ачмасагыз яки "Госуслуги«дагы шәхси кабинетыгызны бетерсәгез дә, электрон повестка тапшырылган дип санала.

— Повестка буенча килмәүчеләргә нәрсә яный?
— Әгәр призывник җитди сәбәпсез билгеләнгән вакыттан соң 20 көн эчендә хәрби комиссариатка килмәсә, автоматик рәвештә вакытлыча чикләү чаралары кулланыла. Бу — Россия Федерациясеннән чыгуны, транспорт чаралары белән идарә итүне, ИП һәм үзмәшгульлекне теркәүне тыю. Шулай ук күчемсез милек белән алыш-бирешләр туктатыла, кредит һәм заемнар алу чикләнә, йөртүче таныклыгын рәсмиләштерү яки озайту мөмкин булмый. Барлык чикләүләр хәрби комиссариатка килгәнгә һәм килмәүнең сәбәпләре каралганга кадәр гамәлдә була.

— Закон бозган өчен нинди штрафлар каралган?
— Повестка буенча җитди сәбәпсез килмәгән өчен — 10 000 сумнан 30 000 сумга кадәр. Шулай ук яшәү урыны үзгәрү, илдән озакка чыгып китү яки хәрби исәп документларын югалту турында хәбәр итмәгән өчен дә аерым штрафлар бар. Барлык штрафлар һәм чикләүләр автоматик рәвештә кулланыла — «белмәдем» дип алардан качып котылып булмаячак.

— Срочникларны махсус хәрби операция зонасына җибәрәчәкләрме?
— Юк. 2026 елгы язгы призыв барышында хезмәткә алынучылар МХО зонасына җибәрелми. Хәрби хәрәкәтләрдә катнашу бары тик контракт буенча һәм үз теләгең белән генә мөмкин.

— Алабуга призывникларына һәм аларның ата-аналарына нәрсә әйтер идегез?
— 2026 елгы язгы чакыру заманчарак һәм технологик яктан камилләшкән төстә уза. Яңа кагыйдәләр яшьләрнең һәм аларның гаиләләренең барлык социаль гарантияләрен һәм законлы хокукларын саклап, процессны ачык һәм уңайлы итүгә юнәлтелгән. Төп киңәшем — повесткаларга битараф булмагыз, хәрби комиссариатка вакытында килегез һәм онытмагыз: армиядә хезмәт итү — һәр ир-атның мактаулы бурычы.